Parafia w Kożuchówku

DARIUSZ KOSIERADZKI, Parafia w Kożuchówku

http://www.zsokolowa.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:parafia-w-kouchowku&catid=3:skarbiec-ziemi&Itemid=4

Dzwonnica pamięta Sasów

Dzień 24 kwietnia 1709 r. na długo zapadł w pamięci okolicznych mieszkańców. W czasie wojny północnej maszerujące przez wieś wojska szwedzkie ograbiły kościół w Kożuchówku, a następnie podpaliły drewnianą świątynię.

Musiało upłynąć jeszcze kilka lat zanim miejscowa szlachta, której majątki też znacznie ucierpiały na skutek wyniszczającej Rzeczpospolitą, bez mała przez dwadzieścia lat, wojny zdobyła się na trud fundacji drugiej, drewnianej świątyni w Kożuchówku. Kościół odbudowano dopiero w 1716 r., a konsekrowano jeszcze później, bo dopiero w 1747 r. Uroczystego poświęcenia dokonał w święto Wojciecha biskup łucki i brzeski ks. Franciszek Antoni Kobielski.

Kolejny pożar

W latach 1773-1804 miejscowym proboszczem był kanonik kijowski ks. Jan Wojewódzki, wywodzący się korzeniami z podlaskiego rodu szlacheckiego Wojewódzkich herbu Abdank vel Awdaniec z Wojewódek pod Sokołowem. To on, na własny koszt odrestaurował w 1786 r. kościół kożuchowski. Niestety, był także świadkiem zagłady tej świątyni, którą strawił pożar 29 sierpnia 1802 r. Natychmiast też podjął się budowy trzeciego z kolei, drewnianego kościoła w Kożuchówku, który postawiono w latach 1803-1804. Nastąpiła też zmiana proboszcza – księdza Jana Abdank Wojewódzkiego zastąpił w 1804 r. kanonik lubelski ks. Grzegorz Mystkowski (1804-1824). Konsekracji dokonał zaś w 1816 r. biskup lubelski ks. Wojciech Leszczyc Skarszewski (1805-1824).

Jak wynika z dokumentów źródłowych do XIX w. kolatorami, czyli opiekunami kożuchowskiej świątyni była miejscowa szlachta, głównie Kożuchowscy, Włodkowie i Zawadzcy. Są też informacje o rodzinie Wężów. Zachowały się na ten temat zapisy w archiwum parafialnym, które przytoczył w jednej ze swoich prac historyk Tadeusz Krawczak, odnotowując dwie wizyty duszpasterskie biskupów w XVIII i XIX w.: „Akt erekcyjny kościoła kożuchowskiego określa fundatorów w sposób następujący: Akta parafialne Kożuchów, Księga – Fundusze parafii Kożuchów, wypisane z archiwum ziemi drohickiej, mielnickiej, liwskiej i konsystorza janowskiego dawnej diecezji brzesko-łuckiej, a teraz podlaskiej będącego i dekretów trybunalskich kompromisarskich na gruncie w Kożuchowie zdziałanych przez W.I.K. Mystkowskiego kanonika katedralnego podlaskiego, byłego proboszcza parafii kożuchowskiej sporządzona i oprawiona kopia aktu fundacyjnego przytoczona w protokole wizytacji przeprowadzonej przez biskupa Antoniego Jarkowskiego w 1759 r. Opis parafii kożuchowskiej sporządzony dnia 26 listopada 1817 r. głosi, że kościół ten jest w kolliacji prywatnej szlachty z Kożuchowa Wielkiego, Włodek i Zawad mieszkającej. Parafię erygowano w 1419 r.”

Fundacja Kożuchowskich

Pierwszy kościół w tej wsi musiał zatem stanąć przed 1419 r., wówczas też pojawia się w dokumentach pierwszy, znany nam proboszcz tej parafii – pleban z Kożuchówka ks. Mikołaj. Wysuwa się przypuszczenie, że fundatorami tej świątyni i jej uposażenia była rodzina Kożuchowskich, posiadająca w tej okolicy największe nadania książęce, zresztą same położenie wskazuje na to jednoznacznie.

Najstarszymi znanymi przedstawicielami tego rodu byli: Jakub na Kożuchowie, wymieniony dwukrotnie w 1438 r. i 1453 r. oraz Paweł Kożuchowski 1455 r. Było w zwyczaju, że główny kolator jako patrona parafii i kościoła, za zgodą duchownych dawał wybranego przez siebie świętego. W tym przypadku stał się nim św. Wawrzyniec i tak mógł mieć na imię darczyńca. W 1458 r. proboszczem w Kożuchowie był ks. Trojan, a w latach 1470-1488 – ksiądz Piotr. W owym czasie dość licznie rozrodzeni Kożuchowscy oprócz dóbr Kożuchów dziedziczyli też m.in. na Zawadach (Kożuchowski de Zawady 1474 r.) i Włodkach (Włodek Kożuchowski 1482 r.).

W 1580 r. proboszczem w Kożuchowie był ks. Gabriel Kożuchowski, który odprowadzał podatek od tutejszych dóbr kościelnych zwanych Poświętne, liczących cztery włóki ziemskie. Ufundowana przez Kożuchowskich i wsparta licznymi darowiznami przez okoliczną szlachtę pierwsza, katolicka świątynia kożuchowska stała we wsi przez 290 lat!

Wybitny krajanin
W 1880 r. na terenie parafii kożuchowskiej należącej wówczas do dekanatu sokołowskiego mieszkało w piętnastu wsiach i osadach 2980 katolików. W samym Kożuchówku było wtedy zaledwie 8 gospodarstw, zamieszkałych przez 78 osób, a do wsi należało 224 morgi ziemi.

To tu przyszedł na świat 2 maja 1869 r. Władysław Kubicki. Człowiek, który stał się później postacią znaną i zasłużoną dla kraju. Kubicki po ukończeniu częstochowskiego gimnazjum wybrał stan duchowny i został wikariuszem w parafii Chodech w powiecie włocławskim. W latach 1895-99 studiował w Akademii Duchownej w Petersburgu, a po powrocie do Polski został wykładowcą historii literatury w seminarium włocławskim. To dzięki Władysławowi Kubickiemu uporządkowano i znacznie wzbogacono tamtejsze zbiory historyczne i przyrodnicze, które dały początek znanemu Muzeum Diecezjalnemu. Po kilkunastoletniej pracy w parafii Lubań od 1918 r. był proboszczem w Świerczynie na Kujawach. Dwukrotnie w 1922 r. i 1930 r. przebywał na kongresach, najpierw w Rzymie, później w Kartaginie.

Kubicki przełożył na język polski pisma św. Augustyna „Państwo Boże”. Oprócz tego opracował wiele haseł do Encyklopedii Wielkiej Ilustrowanej. Był też miłośnikiem archeologii i systematycznie gromadził zbiory z regionu Kujaw u siebie na plebani, w Świerczynie. Najcenniejsze trafiły po jego śmierci, która nastąpiła 26 lutego 1937 r. do skarbca jasnogórskiego w Częstochowie.

Najcenniejsze w miejscowości

Najnowszy, murowany kościół w Kożuchówku zbudowano w latach 1953-1960, staraniem proboszcza Wacława Gajowniczka (1944-1982). Poświęcił go w 1960 r. rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Siedlcach, ks. prałat Kazimierz Miszczak. Obecnie parafia liczy ponad 2 tys. wiernych. Odpusty odbywają się na św. Wawrzyńca i Matki Bożej Pocieszenia. Stary kościół początkowo przeniesiono na cmentarz grzebalny gdzie pełnił funkcję kaplicy cmentarnej, niestety nie remontowany popadł w kompletną ruinę i został rozebrany w 1987 r. W latach 1983-84 staraniem proboszcza ks. Stanisława Bogusza wybudowano murowaną plebanię.
Za obecnym kościołem znajduje się unikalny zabytek sakralny – drewniana dzwonnica postawiona w XVIII w., konstrukcji słupowej, kryta blachą. Z XIX w. pochodzi inny zabytek – obraz przedstawiający grupę ludzi adorujących Matkę Bożą Leśnieńską. Na cmentarzu grzebalnym znajdują się zaś zabytkowe nagrobki z drugiej połowy XIX w. m.in. majora Baltazara Strusa (zm.1876), Stanisława Strusa (zm.1870) i jego małżonki Ewy z Kożuchowskich (zm.1882).

W 1921 r. z inicjatywy proboszcza ks. Mikołaja Trębickiego (1919-1923) wybudowano w sąsiedniej wsi murowaną kapliczkę pod wezwaniem. św. Piotra i Pawła. W archiwum parafialnym zachowały się sięgające połowy osiemnastego wieku metrykalia, czyli księgi chrztów od 1758 r., księgi małżeństw od 1767 r. i księgi zgonów od 1798 r.

http://www.zsokolowa.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:parafia-w-kouchowku&catid=3:skarbiec-ziemi&Itemid=4

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s